Metody amortyzacji środków trwałych
Księgowość

Metody amortyzacji środków trwałych

Odpisy amortyzacyjne pozwalają na zbilansowanie wydatków na środki trwałe przedsiębiorstwa.

Amortyzacja jest odpowiednikiem pieniężnego zużycia środków trwałych, wywołanego ich fizycznym zużyciem (np. w efekcie eksploatacji), a także wynikiem postępu technicznego, który umożliwia pozyskanie nowoczesnych maszyn i bardziej wydajnych urządzeń, tańszych w użytkowaniu i pozwalających wytworzyć lepszej jakości produkty. Utrata tej wartości przenoszona jest na wartość produktów wytworzonych z użyciem amortyzowanego majątku. Środki trwałe, uściślając to pojęcie, to zaś budowle, budynki, lokale, maszyny, urządzenia, środki transportu i inne przedmioty, charakteryzujące się własnością lub współwłasnością podatnika, nabyciem lub wytworzeniem we własnym zakresie, kompletnością i zdatnością do użytku w dniu ich przyjęcia do używania, przewidywanym okresem użytkowania dłuższym niż rok, które wykorzystywane są na potrzeby wiążące się z prowadzoną przez podatnik działalnością gospodarczą (lub oddane do użytkowania w ramach najmu, dzierżawy lub leasingu).

Amortyzacja to zatem rodzaj kosztu niestanowiącego pieniężnego wydatku (ponieważ wydatki na środki trwałe nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów). Objawia się stosownymi odpisami ze względu na systematyczne i planowane rozłożenie początkowej wartości środków trwałych oraz stanowi wyraz nakładów, które są ponoszone ze względu na wytwarzanie towarów i usług. Jej głównymi funkcjami są funkcje: umorzeniowa, kosztowa, odtworzeniowa i przychodowa.

Dodać warto, iż podobne zasady dotyczą wartości niematerialnych oraz prawnych.

Metody amortyzacji

Amortyzacja środków trwałych może zostać dokonana na różne sposoby, stosownie do potrzeb przedsiębiorców. Ministerstwo Finansów wskazuje na: metodę liniową, metodę liniową indywidualną, metodę degresywną oraz jednorazowy odpis amortyzacyjny.

Amortyzacja liniowa wykorzystywana jest zwykle wtedy, gdy amortyzacji podlegają wszystkie składniki majątku. To najprostsza metoda amortyzacji. Odpisy dokonywane są równomiernie w trakcie całego okresu amortyzacji. Podatnik może również obniżyć stawkę amortyzacyjną stosowaną względem danego składnika, a w niektórych przypadkach może tę stawkę podwyższyć.

Metoda liniowa indywidualna dotyczy z kolei osobnego określania stawek amortyzacyjnych wobec używanych lub ulepszonych środków trwałych, które po raz pierwszy prowadzono do ewidencji podatnika, oraz przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych. W tym przypadku ustawowo wskazane zostały minimalne okresy dla składników, dla których amortyzacja odbywa się z zastosowaniem stawek indywidualnych.

Metoda degresywna może znaleźć zastosowanie w amortyzacji części maszyn i urządzeń wymienionych przez Klasyfikację Środków Trwałych (kotły i maszyny energetyczne; maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania; maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne; urządzenia techniczne; narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie nieklasyfikowane gdzie indziej) oraz środków transportu, oprócz samochodów osobowych. Większa część początkowej wartości składnika amortyzowana jest na początkowym etapie jego używania, co skutkuje zmniejszeniem wielkości odpisów amortyzacyjnych w latach kolejnych.

Jednorazowe odpisy amortyzacyjne dostępne są dla podatników, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej oraz tzw. małych podatników. Odpisy dotyczyć mogą środków trwałych z grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych (jak w przypadku metody degresywnej, prócz samochodów osobowych) w tym roku podatkowym, w którym dane środki zostały włączone w ewidencję. Wysokość odpisu nie może jednak przekraczać 50 000 euro (łącznie).

Niezależnie od wybranej metody, amortyzacja dokonywana jest w odniesieniu do wartości początkowej środków. Może to być cena ich nabycia czy koszt wytworzenia.

Amortyzacja środków trwałych – o czym należy pamiętać?

Pamiętać należy, iż odpisy dokonywane są dopiero po włączeniu składnika majątkowego w ewidencję środków trwałych, do czego dojść powinno najpóźniej w miesiącu, w którym dany składnik został przekazany do użytkowania. Wprowadzenie późniejsze do ewidencji uznawane jest za ujawnienie środka trwałego. Amortyzacja zostaje zakończona, gdy wartość odpisów amortyzacyjnych zrówna się z początkową wartością środka trwałego (jest to umorzenie środków trwałych).

Generalnie nie ma możliwości zmiany wybranej metody już w trakcie trwania amortyzacji. Niezależnie jednak od tego wyboru, odpisów amortyzacyjnych dokonywać można miesięcznie, kwartalnie lub jednorazowo (z końcem roku podatkowego).

Stan na: 2.07.2018 r.